Mantarlar seçicidir. Doğada her tür belirli bir ortamda evrimleşmiştir ve o ortamı taklit etmediğinizde sonuç hayal kırıklığı olur.
İstiridye türleri — en affedici olanlar
*Pleurotus* cinsi neredeyse her selülozlu malzemede büyür:
- Saman: Ucuz, bol, kolay. Pastörizasyon yeterli, sterilizasyon şart değil.
- Kahve telvesi: Zaten pastörize (demleme sırasında). Taze olmalı — 24 saatten eski telve bakteriyle dolu olur.
- Sert ağaç talaşı: Daha yavaş ama daha uzun süreli verim.
İstisna: King Oyster (*P. eryngii*). Adı istiridye ama samanda zayıf sonuç verir; zenginleştirilmiş talaş ister.
Aslan yelesi, shiitake, reishi — ağaç çürütücüler
Bu türler doğada ölü sert ağaçlarda yaşar. Samanda kötü, talaşta iyi sonuç verirler.
Standart karışım: %80 sert ağaç talaşı + %20 kepek, nem %60.
Bu karışım besleyicidir — ve besleyici olan her şey kontaminantlar için de caziptir. Bu yüzden sterilizasyon şarttır, pastörizasyon yetmez: 15 psi'de 2–2,5 saat.
Kayın ve meşe en iyi sonucu verir. Reçineli ağaçlardan (çam, ladin) kaçının — antifungal bileşikler içerirler.
Cordyceps — tamamen farklı bir dünya
*Cordyceps militaris* doğada böcek larvalarında yaşar. Yani protein ister.
Substrat: zenginleştirilmiş pirinç besiyeri — pirinç, su ve protein kaynağı.
Talaş veya samanda hiç büyümez.
Kültür mantarı — kompost ve örtü toprağı
*Agaricus bisporus*, markette gördüğünüz beyaz mantar, en zorlu olanıdır.
Fermente kompost ister ve üstüne örtü toprağı (casing) serilmesi gerekir. Bu katman olmadan meyve vermez — misel sonsuza kadar yayılmaya devam eder.
Hızlı tablo
| Tür | Substrat | İşlem |
|---|---|---|
| İstiridye (pembe, sarı, mavi) | Saman, kahve telvesi | Pastörizasyon |
| King Oyster | Zenginleştirilmiş talaş | Sterilizasyon |
| Aslan yelesi | Sert ağaç talaşı + kepek | Sterilizasyon |
| Shiitake | Meşe/kayın talaşı + kepek | Sterilizasyon + kahverengileşme |
| Reishi | Sert ağaç talaşı + kepek | Sterilizasyon |
| Cordyceps | Zenginleştirilmiş pirinç | Sterilizasyon |
| Kültür mantarı | Kompost + örtü toprağı | Fermantasyon |
Nem: en sık yapılan hata
Substrat nemi %60 civarında olmalıdır. Pratik test: bir avuç alıp sıkın.
- Su damlıyorsa → çok ıslak, bakteri gelir
- Hiç nem hissetmiyorsanız → çok kuru, misel yavaşlar
- Avucunuz nemleniyor ama damlamıyorsa → doğru









